Avrupa Sigara ve Tütün Önleme Ağı (ENSP) tarafından düzenlenen 11. Avrupa Tütün Kontrolü Konferansı'nın açılış programı, 4 Kasım Çarşamba günü İstanbul Hilton Bosphorus'ta gerçekleştirildi. Tütün ve nikotin bağımlılığıyla mücadelede bilimsel araştırmaları, uluslararası deneyimleri ve politika geliştirme süreçlerini bir araya getiren konferans, üç gün boyunca alanında uzman isimleri İstanbul'da buluşturacak.

Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve Uluslararası Yeşilay Federasyonu'nun ev sahibi olduğu, Turkcell’in sponsorluğunu üstlendiği konferans, tütün ve nikotin bağımlılığıyla mücadelede uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi ve bilim temelli politikaların geliştirilmesi açısından önemli bir buluşmaya sahne oldu.

Konferansın açılış programına Türkiye Yeşilay Cemiyeti Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, Avrupa Sigara ve Tütün Önleme Ağı Başkanı Prof. Panagiotis Behrakis, Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryası Başkanı Andrew Black, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Cevdet Erdöl ve UNICEF Türkiye Ülke Ofisinden Paolo Giuseppe Marchi katıldı. Dünyanın farklı ülkelerinden alanında uzman akademisyenler, sağlık profesyonelleri ve uluslararası kuruluş temsilcileri de konferansta yer aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: “Tütünle mücadeleyi çok boyutlu bir şekilde sürdürmeye kararlıyız”

Konferansta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın gönderdiği mesaj da okundu. Mesajında tütün kullanımının insan sağlığı ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerine değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Dünyada her gün binlerce kişi sigaradan kaynaklanan hastalıklar sebebiyle hayatını kaybediyor. Tütün sadece insanı zehirlemiyor, aynı zamanda dünyamızı da kirletiyor. Dünya genelindeki çocuk nüfusunun yaklaşık yarısı tütün dumanının kirlettiği havayı solumak zorunda kalıyor.” ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin nikotin bağımlılığıyla mücadelede kararlı bir tutum sergilediğini vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Şahsen sigaraya karşı verdiğim mücadele kamuoyumuzca malumdur. Ülke olarak, birçok hastalığın müsebbibi olan nikotinle mücadelede tavizsiz bir duruş sergiliyoruz ve bu alanda çok büyük gelişmeler kaydettik. Tütüne karşı verdiğimiz mücadeleyi çok boyutlu bir şekilde sürdürmeye de kararlıyız.” dedi.

Tütünle mücadelenin küresel iş birliği gerektirdiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, devletlerin çabalarının tek başına yeterli olmayacağını ifade ederek çocukların ve gençlerin tütünün zararları konusunda bilinçlendirilmesinin önemini vurguladı.

Mehmet Dinç: Çocukların sağlığı ticari çıkarlardan önce gelmeli

Konferansın açılışında konuşan Yeşilay Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, çocukların nikotin bağımlılığından korunmasının küresel bir sorumluluk olduğunu vurguladı. Elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin poşetlerinin cazip aromalar, ambalajlar ve dijital pazarlama yöntemleriyle gençlere ulaştırıldığına dikkat çeken Dinç, “Ürünler değişiyor, pazarlama yöntemleri değişiyor ancak endüstrinin amacı aynı kalıyor: Nikotin bağımlılığı oluşturmak ve sürdürmek. Ürün tasarımındaki yenilikleri halk sağlığındaki ilerlemeyle karıştırmamalıyız. Çocukların sağlığı her zaman ticari çıkarlardan önce gelmeli.” dedi.

Türkiye'nin tütün kontrolü alanındaki deneyimine de değinen Dinç, 2013 yılında Dünya Sağlık Örgütünün MPOWER kapsamında belirlediği altı önlemin tamamını en üst düzeyde uygulayan ilk ülke olarak tanındığını hatırlattı. Tütün ve nikotin bağımlılığıyla mücadelede güçlü düzenlemelerin yanı sıra erken yaşta önleme çalışmalarının, bağımlılıktan kurtulmaya yönelik profesyonel desteğin, bağımsız bilimsel araştırmaların ve uluslararası iş birliğinin önemine işaret etti.

Yeşilay'ın 106 yıldır bağımlılıklarla mücadele ettiğini belirten Dinç, 2025 Türkiye Tütün Raporu'nun erken yaşta önleme çalışmalarının önemini ortaya koyduğunu ifade etti. YEDAM'lara sigara kullanımı nedeniyle başvuran kişiler arasında sigaraya başlama yaşının ortalama 17'nin altında olduğunu, yaklaşık yüzde 63'ünün ise 18 yaşından önce sigaraya başladığını aktaran Dinç, çocuklara bağımlı olmadan önce ulaşılması gerektiğini vurguladı. Konferansın somut sonuçlar üretmesinin önemine de dikkat çeken Dinç, toplantı sonunda ENSP-ECTC İstanbul 2026 Bildirgesi'ni kamuoyuyla paylaşmayı hedeflediklerini belirtti. Bildirgenin mesajlarını Ulusal Çocuk Forumu'na ve Antalya'da düzenlenecek COP31'e taşımayı planladıklarını ifade eden Dinç, sözlerini şöyle tamamladı:

“Çocuklar geliştirilecek bir pazar değil, korunması gereken bir nesildir. Onların sağlığı satılık değildir. Gelecekleri satılık değildir. Yeşilay olarak gelecek nesilleri nikotin bağımlılığından korumak için dünyanın dört bir yanındaki paydaşlarımızla çalışmaya hazırız.”

Cevdet Erdöl: “Başarımızı çıkardığımız yasalarla değil, koruyabildiğimiz çocuklarla ölçmeliyiz”

Konferansta “Nikotin ve Gelişen Beyin: Erken Yaşta Bağımlılığın Riskleri ve Yaşam Boyu Etkileri” başlıklı ana konuşmayı gerçekleştiren Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Cevdet Erdöl, Türkiye'nin tütün kontrolü alanındaki deneyimlerini ve çocukları nikotin bağımlılığından korumaya yönelik öncelikleri değerlendirdi. Türkiye'de 2008 yılında hayata geçirilen kapsamlı dumansız hava sahası düzenlemelerinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın siyasi kararlılığının belirleyici rol oynadığını vurgulayan Erdöl, tütün kullanım oranının 2008'de yüzde 31,2'den 2012'de yüzde 27,1'e gerilediğini, 2016'da ise yeniden yüzde 31,6'ya yükseldiğini hatırlattı. Yasal düzenlemelerin etkin denetim ve sürdürülebilir uygulamalarla desteklenmesi gerektiğine dikkat çekti.

Çocuklarda nikotin bağımlılığının erken yaşlarda başladığını gösteren araştırma sonuçlarını da paylaşan Erdöl, Mart 2026'da suça sürüklenen 607 çocukla gerçekleştirilen araştırmada çocukların yüzde 88'inin sigarayı denediğini, yüzde 70,3'ünün ise günlük sigara kullandığını belirtti. Erdöl, “Başarıyı çıkardığımız yasaların sayısıyla değil, sağladıkları korumayla ölçmeliyiz.” diyerek çocukları nikotin bağımlılığından korumak için erken müdahalenin ve mevcut düzenlemelerin kararlılıkla uygulanmasının önemini vurguladı.

Çocukları nikotin bağımlılığından korumak için uluslararası iş birliği

Açılış programı öncesinde düzenlenen “Gençleri Nikotinden Korumak: Hükûmetiniz Birleşmiş Milletlerde Neler Yapabilir?” başlıklı çalıştayda ise nikotinin uluslararası düzeyde değerlendirilmesine yönelik girişimler masaya yatırıldı. Palau Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının eşi Valerie Esang Whipps'in katılımıyla gerçekleştirilen çalıştayda, ülkelerin Birleşmiş Milletler nezdindeki süreçlere nasıl katkı sunabileceği ve nikotin bağımlılığıyla mücadelede atılabilecek ortak adımlar değerlendirildi.

Konferansın diğer oturumlarında elektronik sigara, puff ve diğer yeni nesil nikotin ürünlerinin çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri gündeme taşındı. Tütün endüstrisinin gençleri hedef alan pazarlama stratejileri, nikotin bağımlılığının önlenmesine yönelik bilimsel yaklaşımlar ve etkili tütün kontrolü politikaları konferansın öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Küresel tütün kontrolü politikaları İstanbul'da ele alınmaya devam edecek

Avrupa Tütün Kontrolü Konferansı, 5 ve 6 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek bilimsel oturumlarla devam edecek. Dünyanın farklı ülkelerinden uzmanlar, tütün ve nikotin bağımlılığıyla mücadelede geliştirilen politikaları, yeni nesil nikotin ürünlerine yönelik önleme stratejilerini ve bilimsel araştırmaların sonuçlarını değerlendirecek.

Yeşilay, bağımlılıklarla mücadelede deneyimlerini paylaşıyor

Türkiye Yeşilay Cemiyeti, bir asrı aşkın bağımlılıklarla mücadele deneyimiyle konferansa katkı sunarken eğitim, önleme, bilimsel araştırma ve bağımlılıktan kurtulmaya destek alanlarında geliştirdiği çalışmaları uluslararası paydaşlarla buluşturuyor. Konferans, Yeşilay'ın tütün ve nikotin bağımlılığıyla mücadelede yürüttüğü çalışmaların paylaşılması ve uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi açısından da önem taşıyor.